Oświetlenie elewacji, czyli jak cię widzą, tak cię widzą…

Gdy nastaje wieczorowa pora świat zmienia się nie do poznania. Także nasz dom i ogród może nabrać zupełnie nowych barw. A wszystko to dzięki właściwie realizowanemu oświetleniu elewacji, podjazdu, garażu i ogrodu.

Oświetlenie elewacyjne

Architektura ostatnich lat umożliwia coraz to odważniejsze eksponowanie detali nadających budynkowi indywidualny charakter. Jeżeli będzie ona współpracowała z oświetleniem korzyść jest podwójna: z jednej strony oświetlenie ozdobi posiadłość, z drugiej zapewni komfort i bezpieczeństwo po zmroku. O oświetleniu elewacyjnym warto pomyśleć już na etapie projektowania instalacji elektrycznej. Dobrym rozwiązaniem jest zabudowa opraw w podbitce zadaszenia. Takie rozwiązanie oświetli całą elewację budynku, będzie także rzucało światło na ciągi komunikacyjne dookoła domu. O czym należy pamiętać? Po pierwsze oprawy oświetleniowe powinny zostać właściwie rozmieszczone tak, by zapewnić pokrycie światłem wymaganych miejsc. W tym celu warto przeczytać dokumentację oprawy oraz przewidywanego źródła światła i sprawdzić kąt rozproszenia światła. Jeżeli jest on niewielki - trzeba będzie zapewnić gęstszą zabudowę opraw. Jeżeli jest on szeroki, zabudowa może być rzadsza.

Oświetlenie elewacji LED

Ciekawym rozwiązaniem jest także podświetlenie elewacji za pomocą taśm LED. Jeżeli decydujemy się na takie rozwiązanie, należy rozmieścić przewody zasilające pasek najlepiej co 5 metrów. Wówczas oprawa, stworzona z paska oraz profilu aluminiowego, zapewni ten sam strumień świetlny na całej długości paska. Dłuższy niż 5 metrów odcinek paska LED powinien być zasilany 2-stronnie - wówczas zniwelowany będzie spadek napięcia na diodach LED i pasek zaświeci równo.

Pasek LED może być także zastosowany do oświetlenia detali takich jak okna, gzymsy, czy też rynny. Stosując pasek o zmiennej barwie typu LED RGB, należy pamiętać, że generowany przez pasek strumień świetlny jest zdecydowani niższy niż w przypadku rozwiązania monochromatycznego skonstruowanego w oparciu o diody LED wysokiej mocy. Jako kompromis może być zastosowana taśma RGBW. Jest ona wyposażona w dodatkową diodę białą.

WAŻNE: Temperatura barwowa światła

Wybierając podświetlenie elewacji trzeba także pomyśleć o temperaturze barwowej źródła światła. Oświetlenie o barwie zimnej, czyli temperaturze barwowej w zakresie od 5000K, świetnie sprawdzi się w przypadku obiektów biurowych, industrialnych, loftowych pomieszczeń oraz architektury szkła. Temperatura barwowa w zakresie do 3300K, czyli barwa ciepła, doskonale odnajdzie się w przypadku budynków drewnianych. Większość inwestycji w postaci domków jednorodzinnych najlepiej zaprezentuje się w przypadku barwy neutralnej w okolicy 4000 stopni Kelwina.

Klasa szczelności IP

Każde oświetlenie zewnętrzne powinno posiadać właściwą klasę szczelności IP. Jeżeli oprawa znajdować się będzie w podbitce minimalnym stopniem ochrony jest IP44. Oznacza to, że jest ona bryzgoszczelna. Niestety nie chroni to Nas przed przedostaniem się wilgoci wewnątrz oprawy. Może ona spowodować zniszczenie zabudowanej wewnątrz elektroniki. Z czasem metalowe elementy oprawy zaczną rdzewieć i straci ona walory estetyczne. Dlatego lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie oprawy hermetycznej o wyższym stopniu szczelności, np. IP56 lub IP65.

Lampy elewacyjne i naświetlacz

Oświetlenie elewacyjne cechuje potrzeba zapewnienia wysokiego strumienia świetlnego. Wynika to z faktu przestrzeni ograniczanej jednostronnie. Zatem światło odbija się wyłącznie od jednej ze ścian. W odróżnieniu od oświetlenia zamkniętego w pomieszczeniu, gdzie promienie świetlne odbijane są od każdej ze ścian i tym samym silniej rozświetlają przestrzeń, oświetlenie zewnętrzne pokrywa niewielki wycinek przestrzeni. Obszar rozświetlany ściśle związany jest z parametrami źródła światła, ale można przyjąć zasadę, w myśl której wraz ze wzrostem mocy elektrycznej źródła rośnie także obszar rozświetlany przez nie. Wysoka moc elektryczna dla nowoczesnych rozwiązań w znacznej mierze przekształca się w energię cieplną. Zatem rozpatrywane oświetlenie będzie generowało wysoką temperaturę. Należy pamiętać, że jeżeli oprawa posiada radiator, czyli element odprowadzający ciepło, nie można pozwolić by był on zasłonięty. Wokoło radiatora trzeba zapewnić swobodny przepływ powietrza. Oprawę montowaną w drewnianej podbitce trzeba odizolować od drewna materiałem nieprzenoszącym ciepła. W przypadku pasków LED umieszczamy je w aluminiowym profilu mocującym. Stanowi on naturalny radiator paska i będzie odpowiadać za odprowadzenie ciepła z oprawy. Nie można mocować samego paska bez profilu, ponieważ znacząco skraca to żywotność diod. Profil zamykany jest za pośrednictwem klosza. Jego konstrukcja bardzo często umożliwia rozproszenie światła pojedynczej diody na całej powierzchni klosza, co poprawia wizualne walory oprawy. Klosz zamykający profil warto dodatkowo uszczelnić za pomocą silikonu.

Ciekawym rozwiązaniem jest zastosowanie oświetlenia w postaci lamp elewacyjnych. Konstrukcja lamp elewacyjnych bardzo często umożliwia projekcję świetlną w dwu kierunkach: ku górze – dzięki czemu podkreślana jest architektura budynku – oraz w dół, co dodatkowo doświetla przestrzeń dookoła domu. Oprawy zewnętrzne powinny posiadać przede wszystkim jak najwyższą klasę szczelności. Dobra oprawa posiada IP na poziomie minimalnym IP56. Kolejną kwestią jest sposób wymiany źródła światła. Przy wyborze oprawy warto zwrócić uwagę na sposób otwierania oprawy. Kolejną kwestią jest konstrukcja wprowadzenia przewodu przyłączeniowego. Lampy wysokiej jakości zapewniają łatwe wprowadzenie przewodów, możliwość ich zabezpieczenia mechanicznego oraz uszczelnienie zabezpieczające wnętrze oprawy przed wilgocią.

Jako alternatywę do oświetlenia montowanego w podbitce jako podświetlenie można zastosować naświetlacz. Źródło w postaci naświetlacza rzuca światło bezpośrednio na elewację. Naświetlacz montowany jest zatem dookoła podświetlanego obiektu. Podczas montażu należy zapewnić urządzeniu właściwe warunki eksploatacji obejmujące m.in. :
•    właściwą izolację przewodu zasilającego naświetlacz
•    hermetyczną konstrukcję naświetlacza mocowaną w miejscu nie narażonym na zalanie
•    uszczelnienie przewodu przyłączeniowego łączącego naświetlacz z przewodem zasilającym
•    możliwość odprowadzenia ciepła z radiatora naświetlacza
•    swobodne ułożenie naświetlacza z możliwością korekcji obszaru oświetlanego

Jaki naświetlacz wybrać?

Wybierając naświetlacz należy zwrócić uwagę na jego parametry techniczne takie jak:
•    moc elektryczna naświetlacza - im wyższa moc tym zazwyczaj większy strumień świetlny, ale też większa temperatura naświetlacza
•    zastosowane źródło światła i jego strumień świetlny
•    temperaturę barwową źródła światła
•    materiał z jakiego wykonany jest radiator urządzenia - im większy i solidniejszy radiator tym lepiej odprowadzi ciepło
•    materiał z jakiego wykonany jest klosz naświetlacza - klosz wykonany z materiału odpornego na uszkodzenie zapewni dłuższą żywotność naświetlacza narażonego na fizyczne uszkodzenie
•    sposób wykonania oprawy - jak wprowadzany jest przewód zasilający, jaki posiada przekrój, jakie jest IP oprawy, z jakiego materiału jest wykonana oraz w jaki sposób została pomalowana.

Po wybraniu sposobu oświetlenia elewacji należy rozważyć sposób w jaki oświetleniem będziemy sterowali. Tutaj do wyboru mamy m.in. :
•    sterowanie ręczne za pomocą łącznika - jest najtańszym sposobem uruchamiania oświetlenia. Niestety nie zapewnia komfortu automatycznego uruchomienia, ani też samoczynnego wygaszenia. Zatem nie zaleca się stosowania ręcznego sterownia oświetleniem elewacyjnym.
•    sterowanie z wykorzystaniem wyłącznika zmierzchowego - stanowi najprostszą formę automatyzacji sterowania. Wyłącznik zmierzchowy dokonuje pomiaru natężenia oświetlenia zewnętrznego, a następnie automatycznie uruchamia lub wyłącza oświetlenie elewacyjne, gdy poziom oświetlenia zewnętrznego jest zbyt niski od nastawionego w urządzeniu. Wyłączniki zmierzchowe występują w postaci do montażu w tablicy rozdzielczej z wyprowadzonym czujnikiem oświetlenia, do montażu natynkowego z wprowadzeniem przewodów do wnętrza oprawy oraz w wersji do montażu natynkowego, w hermetycznej obudowie z wykorzystaniem przewodu łączonego bezpośrednio w oprawie oświetleniowej. Minusem zastosowania takiego aparatu jest fakt, że wyłącznik zmierzchowy załączy oświetlenie na całą noc. Nie zawsze jednak jest to potrzebna. Dodatkowo oświetlenie może zostać uruchomione, gdy nie jest to jeszcze wskazane - np. w pochmurny dzień. Błędny montaż wyłącznika zmierzchowe bezpośrednio pod oświetleniem elewacji może spowodować, że wyłącznik po uruchomieniu oświetlenia elewacji i odliczeniu nastawionego czasu zwłoki automatycznie wyłączy oświetlenie. Następnie ponownie je uruchomi. Taki cykl pracy świadczy o błędnym doborze miejsca instalacji wyłącznika zmierzchowego.


•    sterowanie z wykorzystaniem programatora astronomicznego - programator astronomiczny to urządzenie, które automatycznie załączy lub wyłączy oświetlenie w zależności od wyliczonej godziny astronomicznego zachodu lub wschodu słońca. Zaletą zastosowania programatora astronomicznego jest możliwość wprowadzenia przerwy nocnej. Zapewnia ona automatyczne wyłączenie oświetlenia o wybranej godzinie, a następnie automatycznego uruchomienia oświetlenia na czas aż do wschodu słońca, gdy oświetlenie ponownie jest wyłączane. Stosując programator astronomiczny uodparniamy instalację oświetlenia elewacyjnego przed uruchomieniem w pochmurny dzień, gdy poziom natężenia światła słonecznego jest jeszcze na zadowalającym poziomie. Mamy także możliwość zaoszczędzenia na energii elektrycznej, ponieważ oświetlenie automatycznie wyłączy się na czas programowanej przerwy nocnej. Możliwe jest także ręczne sterowanie oświetleniem dzięki wykorzystaniu wejść impulsowych programatora. Dodatkowym atutem jest jeżeli przekaźniki programatora zostały wykonane w technologii zapewniającej bezpieczne uruchomienie oświetlenia dużej mocy, wykonanego w technologii LED. Realizowane jest to poprzez zastosowanie przekaźników wykonanych w technologii inrush.


•    sterowanie z wykorzystaniem technologii inteligentnego domu - jedną z podstawowych funkcji instalacji inteligentnego domu jest automatyczne sterowanie oświetleniem posiadłości. Jednym z obwodów mogących wchodzić w skład instalacji kontrolowanej przez inteligentny dom jest właśnie obwód oświetlenia elewacyjnego. Często zastosowana technologia umożliwia oprócz sterowania astronomicznego i sterowania w zależności od poziomu oświetlenia zewnętrznego, a także sterowanie z wykorzystaniem aplikacji mobilnej.

Podsumowując, dobrze dobrane oświetlenie elewacji to pierwszy krok do podkreślenia uroku posiadłości.

Komentarze (1)

  • M&M Elektryka 11 pkt

    Cześć. Fajny artykuł jednak z moich obserwacji powiedzmy w 2 na 10 budynków oświetlenie zewnętrzne jest zrobione ze smakiem. Reszta to przerost formy nad treścią. Pozdrawiam,elektryk Kraków

    EL-ROJ 272 pkt

    To niestety prawda, a poszedłbym nawet nieco dalej: nie chodzi już o to co i jak jest zamontowane. Pytanie bardziej po co? Często instalacje są nieprzemyślane i w rezultacie wszystko wygląda jakby ktoś porozrzucał przewody od pały. Kłania się tutaj przede wszytkim brak projektu oraz rutyna... 

    Tym co jednak pociesza jest coraz bardziej rozbudowana oferta elementów i komponentów wśród których można wybierać. Wraz z nimi pojawiają się takżę materiały szkoleniowe, co mam nadzieję wpłynie na świadomość klientów i ogólną poprawę w tym zakresie.