Wraz ze zbliżającym się sezonem grzewczym coraz więcej właścicieli domów staje przed dylematem: czy pompa ciepła będzie skutecznym źródłem ciepła w okresie zimowym w Polsce? Pojawiają się głosy, że urządzenia te nie radzą sobie przy mrozie, że rachunki rosną, a tradycyjne kotły mają przewagę. Czy jednak obawy te są uzasadnione?
Zmiany klimatyczne i ich wpływ na warunki grzewcze
Jak zauważają eksperci, zimy w Polsce stają się coraz łagodniejsze. Przykładowo, w styczniu 2023 r. średnia temperatura obszarowa wyniosła 2,9 °C. W latach wcześniejszych (2020/2021) była to wartość poniżej zera. W badaniach przeprowadzonych w ramach projektów TLM2000 i SKP2000 wykazano, że temperatury obliczeniowe dla systemów grzewczych wzrosły średnio aż o około 27 % względem lat 70.–80. XX w. - dla Warszawy z -20 °C do -15,2 °C, dla Zakopanego z -24 °C do -16,6 °C.
Zmiany te oznaczają, że sytuacje ekstremalnych mrozów, które kiedyś były standardem, dziś występują znacznie rzadziej.
Współczynniki efektywności - co pokazują COP i SCOP?
Dla użytkownika pompy ciepła ważne są przede wszystkim dwa wskaźniki: COP (Coefficient of Performance) i SCOP (Seasonal Coefficient of Performance). COP wskazuje, ile energii cieplnej uzyskujemy z jednej jednostki energii elektrycznej. SCOP to wydajność w całym sezonie grzewczym. Jak wyjaśniają źródła, choć COP może w warunkach próbnych wynosić np. 4, to w rzeczywistości jego wartość spada przy niższych temperaturach zewnętrznych. W Polsce typowe wartości SCOP dla pomp powietrze-woda mieszczą się w przedziale 3–3,7.
To oznacza, że pompa ciepła nadal działa poprawnie zimą, choć zużycie prądu może być wyższe przy niezwykle niskich temperaturach.
Jak działają główne typy pomp ciepła zimą?
Powietrzne pompy ciepła
Najpopularniejsze w Polsce są urządzenia typu powietrze-woda. Mimo że źródłem ciepła jest powietrze zewnętrzne, czyli medium, które zimą ma niższą temperaturę - nowoczesne urządzenia potrafią działać nawet przy -30 °C. W praktyce jednak ich wydajność spada, choć nadal jest na akceptowalnym poziomie.
Przy mocniejszych mrozach może być konieczne wspomaganie grzałką elektryczną, ale przy dobrze dobranym systemie udział takiego wspomagania jest minimalny.
Pompy gruntowe i wodne
Urządzenia czerpiące ciepło z ziemi lub wody charakteryzują się znacznie stabilniejszą pracą zimą. Temperatura dolnego źródła nie zmienia się dramatycznie nawet przy silnych mrozach, dzięki czemu systemy te utrzymują wyższą sprawność. Problemem są jednak wyższe koszty inwestycji i wymagania montażowe.
Co może wpłynąć na wysokie rachunki pompy ciepła?
Przyczyną niezadowolenia mogą być nie tylko mróz i niska temperatura, ale również:
-
zbyt słaba izolacja budynku lub stary system grzewczy (grzejniki wysokotemperaturowe zamiast podłogówki);
-
niewłaściwy dobór mocy urządzenia - za duża lub za mała moc wpływa negatywnie na efektywność;
-
nieodpowiednia instalacja lub brak audytu energetycznego;
-
nieodśnieżona jednostka zewnętrzna - w trakcie obfitych opadów śniegu przepływ powietrza może być zablokowany, co obniża wydajność lub powoduje awarię.
Kiedy pompa ciepła może być opłacalna?
Jeżeli budynek spełnia określone warunki - dobra izolacja, niskotemperaturowy system grzewczy, odpowiednia moc urządzenia dobrana przez specjalistę - to pompa ciepła zimą może być skutecznym, trwałym i efektywnym źródłem ciepła. Warto jednak pamiętać, że to inwestycja długoterminowa - żywotność urządzeń powietrznych to 18–20 lat (gruntowych nawet 25 lat).
Dobry instalator, który zrealizuje montaż zgodnie z projektem i zapewni serwis, ma w tym przypadku znaczenie dla rezultatów.
Podsumowanie
Czy pompa ciepła zimą w Polsce się opłaca? Tak, jeżeli spełnione są odpowiednie warunki i uwzględnione zostały czynniki wpływające na efektywność. Warunki klimatyczne ulegają zmianie, technologie się rozwijają, a właściwy dobór urządzenia i instalacji może zapewnić sprawne ogrzewanie nawet przy ujemnych temperaturach. Warto jednak podejść do tematu świadomie - analiza budynku, audyt, dobór urządzenia oraz montaż przez fachowców są fundamentem działania całego systemu.
Komentarze (0)