- AI przeanalizowała ponad 20 tys. hitów z 50 lat: Badania wykazały, że teksty muzyki pop stają się prostsze językowo, mniej złożone i coraz częściej zawierają słowa związane ze stresem i negatywnymi emocjami.
- Teksty są bardziej bezpośrednie i mniej poetyckie: Analiza językowa pokazała wzrost „kompresowalności” tekstów, co oznacza spadek ich złożoności i większe uproszczenie przekazu.
- Melodie także tracą na złożoności: Współczesne hity częściej bazują na powtarzalnych rytmach i prostych progresjach akordów, co zwiększa ich chwytliwość, ale zmniejsza różnorodność.
- Streaming i algorytmy wpływają na styl muzyki: Krótsza uwaga odbiorców, media społecznościowe i komercjalizacja rynku sprzyjają prostym, natychmiast przyswajalnym utworom.
- Pop to tylko część muzycznego krajobrazu: Uproszczenie dotyczy głównie mainstreamowych hitów — scena alternatywna nadal rozwija bardziej złożone i eksperymentalne formy muzyczne.
Muzyka popularna zmienia się nieustannie, ale dopiero analiza dużych zbiorów danych pozwala zobaczyć skalę tych przemian. Naukowcy postanowili sprawdzić, jak ewoluowały teksty i melodie największych przebojów ostatnich dekad, wykorzystując do tego narzędzia sztucznej inteligencji. Wyniki są jednoznaczne: muzyka pop staje się coraz prostsza — zarówno pod względem językowym, jak i melodycznym, a jednocześnie bardziej nacechowana stresem i negatywnymi emocjami.
AI analizuje pół wieku hitów
Zespół badaczy z Uniwersytetu Wiedeńskiego przeanalizował ponad 20 tysięcy tekstów piosenek z amerykańskiej listy US Top 100 z lat 1973–2023. W analizie wykorzystano techniki przetwarzania języka naturalnego (NLP), które pozwoliły ocenić między innymi poziom stresu w języku, nastroje emocjonalne i złożoność słownictwa.
Wnioski okazały się wyraźne. W ciągu ostatnich 50 lat znacząco wzrosła liczba słów związanych ze stresem, a jednocześnie spadł poziom pozytywnego nastroju i złożoności tekstów. Badacze zauważyli również ciekawy efekt — w momentach globalnych kryzysów, takich jak pandemia COVID-19 czy wydarzenia z 11 września 2001 roku, trendy te były chwilowo osłabiane.
Według autorów badania muzyka pop mogła wtedy pełnić funkcję regulacji emocjonalnej i eskapizmu — zamiast wzmacniać negatywne emocje, oferowała słuchaczom chwilowe oderwanie od rzeczywistości.
Coraz więcej stresu, coraz mniej złożoności
Mimo okresowych odchyleń długoterminowy trend pozostaje stabilny. Teksty piosenek stały się bardziej bezpośrednie, uproszczone i mniej poetyckie niż w latach 70. czy 80. XX wieku. Badacze mierzyli to zjawisko m.in. poziomem tzw. „kompresowalności” języka — im łatwiej tekst można uprościć lub skompresować, tym mniej jest on językowo złożony.
Co ciekawe, w czasie pandemii pojawiło się chwilowe odbicie — teksty stały się bardziej rozbudowane i bogatsze stylistycznie. Naukowcy sugerują, że presja społeczna mogła prowokować twórców do większej refleksyjności, choć trend ten szybko wrócił do wcześniejszego kierunku.
Analiza nie wykazała natomiast jednoznacznego związku pomiędzy poziomem dochodów społeczeństwa a charakterem tekstów piosenek. Oznacza to, że zmiany w muzyce mają raczej charakter kulturowy i psychologiczny niż ekonomiczny.
Melodie też stają się prostsze
Podobne wnioski płyną z innego badania, przeprowadzonego przez naukowców z Queen Mary University of London, którzy przeanalizowali ewolucję melodii w utworach z czołówek listy Billboard. Analiza plików MIDI pokazała, że od lat 50. XX wieku melodie w muzyce popularnej systematycznie tracą na złożoności.
Największe spadki zauważono w okolicach lat 70. oraz około roku 2000. Dzisiejsze hity częściej bazują na powtarzalnych strukturach rytmicznych i prostych progresjach akordów, co sprawia, że wiele utworów brzmi podobnie do siebie.
Nie oznacza to jednak automatycznie spadku jakości — uproszczenie może wynikać z innych celów produkcyjnych, takich jak łatwiejsze zapamiętywanie utworów czy dostosowanie do krótszej uwagi odbiorców w erze streamingu.
Dlaczego muzyka pop się upraszcza?
Eksperci wskazują kilka możliwych przyczyn tego zjawiska. Jedną z nich jest komercjalizacja rynku muzycznego — hity z list przebojów są coraz częściej projektowane jako produkty odpowiadające na konkretne algorytmy platform streamingowych i preferencje masowego odbiorcy.
Drugi czynnik to zmiana sposobu konsumpcji muzyki. Krótsze formaty w mediach społecznościowych, presja na szybkie przyciągnięcie uwagi oraz dominacja playlist sprawiają, że utwory muszą być bardziej natychmiastowe w odbiorze. Proste melodie i bezpośrednie teksty działają tutaj skuteczniej niż rozbudowane kompozycje.
Nie bez znaczenia jest także rosnąca rola technologii — zarówno automatyzacji produkcji muzycznej, jak i coraz częściej wykorzystywanej sztucznej inteligencji.
Pop to nie cała muzyka
Warto jednak pamiętać, że badania dotyczą przede wszystkim hitów z list przebojów, czyli najbardziej mainstreamowej części rynku muzycznego. Poza nim nadal istnieje ogromna scena alternatywna i niezależna, w której złożoność kompozycji czy eksperymenty formalne wciąż mają się dobrze.
To właśnie tam często powstają najbardziej innowacyjne kierunki, które dopiero po latach trafiają do głównego nurtu.
Muzyka jako lustro — albo ucieczka od rzeczywistości
Analizy AI pokazują, że popularna muzyka jednocześnie odzwierciedla nastroje społeczne i próbuje od nich uciekać. W czasach niepewności bywa bardziej pogodna niż rzeczywistość, a w spokojniejszych okresach pozwala sobie na większą dawkę melancholii.
Jedno wydaje się pewne: ewolucja muzyki pop nie zwalnia, a sztuczna inteligencja coraz lepiej pokazuje, jak bardzo nasze gusta i emocje zapisują się w dźwiękach, które królują na listach przebojów.
Komentarze (0)