Z początkiem 2026 roku polityka klimatyczna Unii Europejskiej zyskała na intensywności. Parlament Europejski, wyznaczając 10 lutego nowy cel redukcji emisji gazów cieplarnianych o 90% do 2040 roku (w stosunku do poziomów z 1990 r.) , jednoznacznie zasygnalizował przyspieszenie transformacji energetycznej. Decyzja ta, choć wymaga jeszcze zatwierdzenia przez Radę UE, stanowi ważny punkt odniesienia dla globalnych trendów. Potwierdzają je najnowsze prognozy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), zawarte w raporcie "Elektryczność 2026. Analizy i prognozy do 2030".
Z dokumentu wyłania się obraz świata, w którym energia elektryczna staje się absolutnie najbardziej pożądanym zasobem. Agencja prognozuje, że do końca obecnej dekady zapotrzebowanie na prąd będzie rosło co najmniej 2,5 raza szybciej niż ogólny popyt na energię we wszystkich jej formach. Co więcej, globalne zapotrzebowanie na energię elektryczną ma zwiększać się średnio o ponad 3,5% w ujęciu rocznym aż do 2030 roku.
Zerwanie historycznych korelacji
Szczególną uwagę analityków zwraca zjawisko zaobserwowane w 2024 roku. Po raz pierwszy od trzech dekad (nie licząc okresów kryzysów gospodarczych), globalny wzrost zapotrzebowania na prąd przewyższył wskaźniki wzrostu gospodarczego. IEA, zestawiając dane Międzynarodowego Funduszu Walutowego z faktycznym i prognozowanym zużyciem energii, wskazuje na fundamentalną zmianę. Dotychczas, w okresach stabilności, gospodarka i zużycie prądu rosły w sposób niemal równoległy. Obecnie, szybszy wzrost zużycia energii elektrycznej w stosunku do PKB został uznany przez ekspertów za nowy, trwały trend makroekonomiczny.
Skala wyzwania: „Dwie nowe Unie Europejskie”
Aby zobrazować potężną skalę tego zjawiska, Keisuke Sadamori, dyrektor ds. rynków energii i bezpieczeństwa w IEA oraz współautor raportu, użył sugestywnego porównania. Stwierdził on, że wzrost globalnego zużycia energii do 2030 roku będzie odpowiadał powstaniu "ponad dwóch nowych Unii Europejskich". Z matematycznego punktu widzenia oznacza to, że szacunkowy przyrost zapotrzebowania w najbliższym pięcioleciu osiągnie poziom 5400 TWh. Dla kontekstu, w 2025 roku cała Unia Europejska zużyła około 2500 TWh.
Główne wektory napędzające ten bezprecedensowy popyt to:
- Elektryfikacja procesów w sektorze przemysłowym.
- Intensywny rozwój energochłonnych technologii, w tym sztucznej inteligencji (AI) oraz rozbudowa centrów danych.
- Upowszechnianie się elektromobilności (pojazdów elektrycznych).
- Rosnące wykorzystanie systemów klimatyzacji na świecie.
Geograficznie, głównym motorem napędowym pozostaną gospodarki wschodzące, odpowiadając za niemal 80% dodatkowego zużycia prądu do 2030 r., ze szczególnym uwzględnieniem Indii i krajów Azji Południowo-Wschodniej. Niemniej, miniony rok przyniósł pobudzenie popytu również w rozwiniętych gospodarkach – zjawisko to wystąpiło po raz pierwszy od 15 lat.
OZE i atom: Droga do stabilizacji emisji
Mimo tak drastycznego wzrostu zapotrzebowania, IEA przedstawia optymistyczne prognozy w zakresie ochrony klimatu. Agencja przewiduje, że w latach 2026–2030 globalne emisje z sektora energetycznego ulegną wypłaszczeniu (ustabilizowaniu). Będzie to możliwe dzięki rosnącemu udziałowi technologii niskoemisyjnych. Prognozuje się, że do 2030 roku odnawialne źródła energii (OZE) oraz energetyka jądrowa będą łącznie odpowiadać za 50% światowej produkcji energii elektrycznej (obecnie wskaźnik ten wynosi 42%). Istotną rolę jako paliwo przejściowe odegra również gaz ziemny. Warto zauważyć, że w pierwszej połowie 2025 roku OZE po raz pierwszy w historii globalnie wyprzedziły węgiel w miksie elektroenergetycznym (34,3% do 33,1%). Wytwarzanie energii wciąż pozostaje jednak głównym źródłem emisji CO2 (ok. 13,9 mld ton rocznie), chociaż intensywność tych emisji spadła o 14% w ciągu ostatniej dekady.
Polskie realia i wyzwania infrastrukturalne
Zjawiska opisane w raporcie IEA są wyraźnie widoczne również w Polsce. W 2025 roku krajowe zapotrzebowanie na prąd wzrosło o ponad 3%. Jednocześnie Polska dynamicznie transformuje swój miks energetyczny – w czerwcu 2025 r. po raz pierwszy wyprodukowano więcej energii z OZE (głównie z fotowoltaiki) niż z węgla. Według prognoz IEA, do 2030 r. źródła odnawialne mogą zaspokajać ponad połowę polskiego zapotrzebowania na prąd, podczas gdy rola węgla będzie spadać. Nadzieje pokłada się również w morskich farmach wiatrowych na Bałtyku oraz planowanej elektrowni jądrowej w Choczewie (start w 2033 r.).
Dynamiczny rozwój OZE generuje jednak poważne wyzwania operacyjne. W sprzyjających warunkach pogodowych podaż energii bywa wyższa niż zdolności absorpcyjne sieci. Skutkuje to zjawiskiem ujemnych cen oraz wymusza eksport nadwyżek wobec braku wystarczających możliwości ich magazynowania. Dodatkową barierą są długotrwałe procedury administracyjne związane z wydawaniem decyzji środowiskowych oraz deficyt mocy przyłączeniowych.
Zarówno analitycy IEA, jak i eksperci polskiego think tanku Forum Energii, są zgodni co do niezbędnych działań zaradczych. Konieczne jest:
- Zwiększenie inwestycji w infrastrukturę sieciową (IEA wskazuje na konieczność wzrostu globalnych rocznych inwestycji o 50% do 2030 r.).
- Rozwój wielkoskalowych magazynów energii w celu stabilizacji systemu (trend ten jest już widoczny m.in. w Kalifornii, Teksasie czy Niemczech).
- Poprawa elastyczności i odporności systemów energetycznych na ekstremalne zjawiska pogodowe i cyberzagrożenia.
Eksperci podkreślają, że elektryfikacja polskiego przemysłu jest procesem nieuniknionym, jeśli ma on utrzymać swoją konkurencyjność. Główne ograniczenie stanowi obecnie fizyczna przepustowość infrastruktury sieciowej. Rozwiązaniem problemów biurokratycznych może okazać się unijna dyrektywa Industrial Accelerator Act (IAA), której ogłoszenie zaplanowano na 4 marca. Zakłada ona m.in. skrócenie terminów wydawania pozwoleń, stworzenie mechanizmu "jednego okienka" dla inwestorów oraz wyznaczanie specjalnych "obszarów przyspieszenia przemysłowego". Pełna implementacja tych przepisów w Polsce wymagałaby jednak głębokiej reformy i integracji działań rozproszonych obecnie instytucji administracyjnych.
Komentarze (0)