Cyfrowa tarcza infrastruktury. Jak chronić magazyny energii?

Rozwój nowoczesnych technologii gromadzenia prądu to nieodłączny element transformacji całego systemu dystrybucji. Jednak fizyczna rozbudowa wielkoskalowych banków energii rodzi nowe wyzwania z zakresu bezpieczeństwa narodowego. W dobie powszechnej cyfryzacji zagrożenia nie ograniczają się do aktów sabotażu fizycznego. Równie groźne stają się ataki wirtualne wymierzone w cyfrowe systemy zarządzania, obieg informacji oraz kanały komunikacyjne. Administracja rządowa zwraca uwagę, że ocena rzetelności poszczególnych instalacji musi wykraczać poza proste badanie grubości murów czy solidności ogrodzenia. Wymagane jest dogłębne zweryfikowanie całego ekosystemu oprogramowania. Z tego powodu ochrona krajowych systemów przesyłowych zyskuje rangę najwyższego priorytetu państwowego. Chociaż samo terytorium pochodzenia konkretnego rozwiązania technicznego nie może być jedynym wyznacznikiem jego wiarygodności, to naiwnością byłoby całkowite ignorowanie ryzyka płynącego ze strony podmiotów powiązanych z obcymi rządami. Ochrona interesów państwa wymaga trzeźwej oceny struktury właścicielskiej dostawców oraz analizy prawa obowiązującego w miejscu rejestracji ich spółek-matek.

Zaostrzenie przepisów wobec operatorów rynku mocy

Kwietniowa nowelizacja przepisów o cyberbezpieczeństwie wprowadza zupełnie nową jakość w podejściu do ochrony strategicznych zasobów kraju. Zmiany te implementują rygorystyczne normy unijne, jednoznacznie kwalifikując właścicieli instalacji gromadzących prąd jako jednostki o podstawowym znaczeniu dla funkcjonowania państwa. Nowy status niesie za sobą bezwzględny obowiązek wdrożenia surowych procedur kontrolnych.

Każdy zarządca infrastruktury musi obecnie spełnić wyśrubowane wymagania:

• prowadzić rygorystyczne zarządzanie ryzykiem i cykliczne audyty teleinformatyczne,

• utrzymywać zdolność do błyskawicznego reagowania na zidentyfikowane incydenty informatyczne,

• informować odpowiednie służby państwowe o wszelkich anomaliach w działaniu sieci,

• wdrażać plany zachowania ciągłości działania na wypadek zmasowanego cyberataku.

Ustawodawca wyposażył państwo w potężne narzędzie dyscyplinujące: system dotkliwych sankcji finansowych. Właściciele, którzy zaniedbają swoje obowiązki lub zignorują ostrzeżenia dotyczące dostawców sprzętu podwyższonego ryzyka, muszą liczyć się z gigantycznymi karami. Ponadto brak pozytywnego wyniku certyfikacji bezpieczeństwa całkowicie blokuje możliwość podłączenia danego obiektu do struktury ogólnokrajowej.

Rzeczywiste panowanie nad oprogramowaniem i danymi

Samo posiadanie nowoczesnej aparatury to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Najważniejszym aspektem bezpiecznej eksploatacji jest utrzymanie pełnego władztwa nad algorytmami sterującymi pracą poszczególnych modułów. Przedstawiciele rządu mocno akcentują, że wytwórca technologii nie ma prawa dysponować stałym, pozbawionym kontroli nadzorem administracyjnym nad dostarczonym sprzętem. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której zagraniczny koncern może samodzielnie modyfikować kod, pobierać wrażliwe logi systemowe lub zdalnie zmieniać parametry pracy ogniw bez wiedzy polskiego operatora.

Mechanizmy odcinające producentów od bezpośredniego zarządzania instalacją stanowią jedyną skuteczną barierę przed scenariuszem tak zwanego zdalnego odcięcia w sytuacji międzynarodowego kryzysu. Dlatego też całkowita kontrola nad procesem sterowania musi pozostawać wyłącznie w rękach krajowych specjalistów, którzy na bieżąco monitorują stabilność układu.

Indywidualna ocena zagrożeń ze strony dostawców

Państwo dysponuje również narzędziami pozwalającymi na całkowite wyeliminowanie z rynku firm stwarzających zagrożenie dla porządku publicznego. Zgodnie z obowiązującym prawem, Minister Cyfryzacji może formalnie nadać konkretnemu podmiotowi status podmiotu wysokiego ryzyka. Decyzja taka nie zapada automatycznie na podstawie przynależności państwowej. Jest ona wynikiem wnikliwej analizy prowadzonej przez wyspecjalizowane służby, które badają zarówno aspekty techniczne dostarczanych rozwiązań, jak i ogólne uwarunkowania geopolityczne.

Takie postawienie sprawy przerzuca ostateczną odpowiedzialność za dobór komponentów na barki samych przedsiębiorców budujących obiekty. Muszą oni samodzielnie szacować niebezpieczeństwo i wdrażać twarde zabezpieczenia techniczne. Własna ocena ryzyka operacyjnego staje się fundamentem procesu inwestycyjnego, ponieważ w warunkach napięć międzypaństwowych nie można opierać bezpieczeństwa obywateli na dobrych chęciach i deklaracjach zagranicznych dostawców.

Realia inwestycyjne w zderzeniu z geopolityką

Opisywane obawy mają bardzo mocne osadzenie w bieżących wydarzeniach rynkowych. Przykładem twardego egzekwowania reguł bezpieczeństwa jest postępowanie przetargowe zorganizowane przez Polską Grupę Energetyczną dotyczące wielkiego obiektu w Gryfinie. Inwestor kategorycznie wykluczył z gry podmioty opierające swoje rozwiązania na sprzęcie pochodzącym od dostawców ze wschodu.

Z drugiej strony widzimy wyraźne próby ekspansji obcego kapitału. Ostatnie przejęcia realizowane przez zagraniczne holdingi pokazują, że azjatyckie wpływy rozciągają się na cały łańcuch inwestycyjny - od produkcji komponentów, aż po nabywanie praw do gotowych projektów. Fakt, że państwa azjatyckie kontrolują zdecydowaną większość światowej produkcji technologii ekologicznych, wymusza na polskich decydentach zachowanie skrajnej ostrożności. Na tym tle wyróżniają się rodzime firmy inżynieryjne, które już dzisiaj budują swoją pozycję rynkową w oparciu o pełną niezależność informatyczną od dalekowschodnich dostawców podzespołów.

Znaczenie obiektów wielkoskalowych dla gospodarki

Rozwój potężnych banków energii stanowi fundament rządowej strategii stabilizacji sieci przesyłowej. Prowadzone inwestycje mają docelowo zniwelować skoki napięć i uchronić system przed niebezpiecznym przeciążeniem. Podpisywane listy intencyjne między rządem a największymi spółkami z udziałem Skarbu Państwa, takie jak planowana budowa potężnego kompleksu w Rożnowie, pokazują powagę sytuacji.

Każda kolejna instalacja musi spełniać bezwzględne normy odporności na ataki sieciowe. Zapewnienie stałych dostaw prądu dla milionów gospodarstw domowych i przedsiębiorstw wymaga oparcia infrastruktury na sprawdzonych, w pełni kontrolowanych rozwiązaniach technologicznych. Jedynie surowa weryfikacja informatyczna sprzętu włączanego do ogólnokrajowej sieci zagwarantuje nam rzeczywistą suwerenność energetyczną w obliczu coraz bardziej nieprzewidywalnej sytuacji na arenie międzynarodowej.

Materiał współtworzony z AI.